GENEL GEREKÇE
İdari yargı, birey ile kamu gücünü kullanan idare
arasındaki uyuşmazlıkların çözüldüğü, bu yönüyle klasik iki taraflı özel hukuk
uyuşmazlıklarından ayrılan özgün bir yargı alanıdır. Bu özgünlük, yargılama
usulüne ve özellikle yargılama giderlerinin dağılımına ilişkin kurallarda da
kendisini göstermelidir.
İdari yargının temel işlevlerinden biri, idarenin hukuka
bağlılığını sağlamak ve kamu gücünün keyfî kullanımını denetlemektir. Bu işlev,
bireylerin yargı yoluna erişiminin kolaylaştırılmasını ve mali yükler yoluyla
dolaylı biçimde sınırlandırılmamasını gerektirir. Bu nedenle, yargılama
giderlerine ilişkin kuralların, birey aleyhine caydırıcı sonuçlar doğurmayacak
şekilde yeniden düzenlenmesi zorunludur.
Mevcut uygulamada, davanın reddi halinde davalı idare
lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi, bireylerin idari yargıya başvurma
konusunda ciddi bir mali riskle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bu
durum, Anayasa’nın 36 ncı maddesiyle güvence altına alınan hak arama
hürriyetini sınırlandırıcı bir etki doğurmakta ve bireylerin idari işlemlerin
hukuka uygunluğunu yargı denetimine taşıma iradesini zayıflatmaktadır. Bu
bağlamda, hak arama hürriyetinin, idare lehine bir gelir veya zenginleşme aracı
haline gelmesine izin verilmesi, hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmamaktadır.
Diğer yandan, idarenin idari yargıdaki temsili, büyük
ölçüde kamu görevlisi statüsündeki hukuk müşavirleri, avukatlar ve ilgili
personel aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu kişiler, zaten kamu bütçesinden maaş
almakta olup davanın takip edilmesi nedeniyle idareye ayrıca bir mali külfet yüklenmemektedir.
Dolayısıyla, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi, yargılama giderleri
kurumunun amacını aşan bir sonuç ortaya çıkarmaktadır.
Teklif ile, idari yargıda davalı idare lehine vekâlet
ücretine hükmedilmesi kural olarak kaldırılmakta, ancak davanın açıkça
dayanaksız ve kötü niyetli olması halinde istisnai olarak bu imkân korunmakta,
böylece hem hak arama özgürlüğü güçlendirilmekte hem de yargı yolunun kötüye
kullanılmasının önüne geçilmektedir.
Diğer yandan, 659 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname’de yapılan değişiklik ile, kamu idarelerinin idari yargıdaki
temsiline bağlı olarak vekâlet ücreti elde etmelerine yönelik mevcut
düzenlemenin bu yeni sistemle uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır.
Bu düzenleme ile, idari yargının birey lehine koruyucu
işlevi güçlendirilmekte; hak arama hürriyeti üzerindeki dolaylı mali baskılar
kaldırılarak, hukuk devleti ilkesine daha uygun bir yargılama rejimi tesis
edilmektedir.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde 1- Bu madde ile,
2577 sayılı Kanun'un 31 inci maddesinde değişikliğe gidilerek idari yargıda
kural olarak davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi esası
benimsenmiştir. Yargı yolunun meşgul edilmesini ve kötüye kullanılmasını
önlemek amacıyla, davanın “açıkça dayanaksız ve kötü niyetli olması” hali
istisna olarak düzenlenmiş ve bu durumda vekâlet ücretine hükmedilebilmesine
imkân tanınmıştır.
Madde 2- İşbu Kanun
Teklifinin 1 inci maddesiyle getirilen ve idari yargıda bireyi korumayı
amaçlayan yeni sistemin, 659 sayılı KHK ile uyumlu hale getirilmesi gerekliliği
doğmuştur. Bu kapsamda, 659 sayılı KHK’nın 14 üncü maddesinde yer alan genel
kuraldan “ve idari” ibaresi çıkarılmıştır. Birinci maddedeki düzenlemeye
paralel olarak, idari davalarda yalnızca davanın açıkça dayanaksız ve kötü
niyetli olması durumunda idare lehine vekalet ücretine hükmedilebileceği hükmü eklenerek
mevzuat içindeki bütünlük ve tutarlılık sağlanmıştır.
Madde 3- Yürürlük
maddesidir.
Madde 4- Yürütme
maddesidir.
MADDE 1-6/1/1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31 inci maddesinin 1
inci fıkrasının sonuna aşağıdaki
cümleler eklenmiştir:
“Bu Kanunda öngörülen yargılama giderlerine ilişkin
hükümlerin uygulanmasında, davanın açıkça dayanaksız ve kötü niyetli olması
durumları hariç olmak üzere, davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Bu hususta 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.”
MADDE 2-2/11/2011
tarihli ve 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “ve idari” ibaresi madde metninden çıkarılmış ve aynı
fıkrada birinci cümleden sonra gelmek üzere “İdari davalarda ise davanın
açıkça dayanaksız ve kötü niyetli olması durumunda idare lehine vekalet
ücretine hükmedilebilir.” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 3-Bu Kanun
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 4-Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.